خوش آمدید

جستجو

تبلیغات





دستاوردهای مکتب دیوبندی در بلوچستان

    بلوچ‌ها و رادیکالیسم:
     دستاوردهای مکتب دیوبندی در بلوچستان

    در اندک زمانی بر مؤسسان مدرسه دیوبند افزوده شد و به یکی از مدارس بزرگ مذهب حنفی تبدیل گردید تا جایی که بعضی از آن به‌عنوان "الازهر آسیا" یادکرده‌اند ...
     

    در دوران سلطه‌ی انگلیسی‌ها بر هندوستان و آغاز مبارزات مدنی علیه آن، بسیاری از مسلمانان این کشور فعالیت‌های مذهبی و فرهنگی خود را گسترش داده و در پی تقابل با استعمار بریتانیا برآمدند.

    مستعمره ساختن هندوستان توسط انگلیس، بسیاری از مسلمانان این کشور را قربانی خود کرد و بسیاری از توده‌های اجتماعی که از ستم انگلیسی‌ها به ستوه آمده بودند، به مناطق دیگر شبه‌قاره‌ی هند مهاجرت نمودند.

    در همین اثنا مولوی محمدقاسم نانوتوی و رشید احمد گنگوهی در سال 1866 میلادی دست به تأسیس مدرسه‌ی علوم دینی دیوبند زدند، پس از گسترش این مدرسه تعداد زیادی از طلبه‌های مسلمان علاوه بر شبه‌ی قاره‌ی هند از افغانستان و مناطق سنی نشین ایران نیز جذب آن شدند.

    آیت‌الله خامنه‌ای رهبر انقلاب اسلامی ایران در کتابی که تحت عنوان "مسلمانان در نهضت هندوستان" تألیف کرده است، دراین‌باره می‌نویسد:

    در اندک زمانی بر مؤسسان این مدرسه افزوده شد و به یکی از مدارس بزرگ مذهب حنفی تبدیل گردید تا جایی که بعضی از آن به‌عنوان "الازهر آسیا" یادکرده‌اند. این مدرسه زمینه‌ی تازه‌ای برای ایجاد یک نهضت آزادی‌طلب بود و فعالیت‌های آموزشی در درجه‌ی دوم هدف آنان قرار داشت.

    رقابت قدرت‌های استعماری بر سر هندوستان، انگلیسی‌ها بر آن داشت تا کنترل بلوچستان را که یکی از معابر دسترسی به هندوستان بود، به دست‌گیرند. کمیسیون‌های مرزی که در زمان ناصرالدین‌شاه تشکیل‌شده بودند، باعث شد که بخش‌های وسیعی از بلوچستان از ایران جدا شود. انگلیسی‌ها از جدایی بلوچستان مقاصد سیاسی و استعمارگرانه‌ی درازمدت داشتند، اختلافات فرقه‌ای و مذهبی، موضوعی بود که انگلیسی‌ها درصدد برجسته کردن آن بودند.

    جدایی بخش عمده‌ای از بلوچستان و الحاق آن به کشورهای پاکستان و افغانستان کنونی در دوره‌ی قاجار، گرچه باعث جدایی فیزیکی مردم بلوچ از یکدیگر گردید، اما روابط متقابل فرهنگی بین مردم بلوچ در آن‌سوی مرز از بین نرفت.

    در دهه‌های 40 و 50 شمسی نگرش دیوبندی، تحت تأثیر جریانات جنبش دیوبند هند توانست در استان سیستان و بلوچستان و دیگر مناطق سنی نشین ایران بر جریانات صوفی گرایانه غلبه کرده و آن‌ها را به حاشیه براند، در همین دوره برخی از فرقه‌های مذهبی همچون ذکری‌ها تحت‌فشار علمای دیوبندی بلوچ، وادار به انزوا یا ترک بلوچستان ایران شدند.

    دیوبندیسم با تفسیری شریعت گرایانه و سخت‌گیر تکامل یافت و به‌تدریج جایگزین نگرش صوفیانه که طبیعت آن آسان‌گیری و مدارا طلب بود، گردید. در دهه‌های شصت و پس‌ازآن، با رشد مذهب، سختگیری‌ها بیشتر شده و فضای متفاوتی به وجود آمد که درنتیجه‌ی آن روحانیون به یک قشر ممتاز تبدیل شدند.

    در همین اثنا جوانانی که تحصیل ابتدایی و یا متوسطه داشتند و یا سال‌های اولیه‌ی طلبگی را در مدارس دینی استان سیستان و بلوچستان گذرانده بودند، در قالب هیئت‌های تحصیلی وارد مراکز دینی دیوبندی پاکستان شدند، رویکرد مجموعه‌ی مدارس دینی پاکستان به‌گونه‌ای بود که خیلی سریع تحت نفوذ و سلطه‌ی فکری و عقیدتی دیوبندیسم درآمد و به‌تدریج محل رشد و پرورش تفکرات افراط‌گرایانه و بنیادگرایی اسلامی قرار گرفت. درنتیجه، همین سیستم رادیکال موجب شد تا پس از فارغ‌التحصیلی دانش‌آموختگان بلوچ و بازگشت آن‌ها به بلوچستان ایران، افکار و عقاید آن‌ها که بن‌مایه‌ی افراطی و جبرگرایانه داشت، به جامعه‌ی بلوچ تسری پیدا کند.

    ترویج مکتب دیوبندی و تأثیر آن بر مردم بلوچ، بعدها زمینه‌ی تشکیل بسیاری از گروه‌های خشونت‌طلب و پیکارجو را فراهم نمود تا به اقدامات تخریبی و بی‌ثبات‌سازی مناطق شرقی کشور بپردازند، دانش‌آموختگان مدارس دیوبندی که هم‌اکنون در جغرافیای بسیار وسیعی فعالیت تبلیغی دارند، در بلوچستان ایران نیز همواره با جذب منابع مالی، ایدئولوژی و گسترش روابط شبکه‌ای و با تأثیر از بستر فکری رشد یافته در پاکستان و نیز با حمایت‌های مالی برخی از کشورهای حوزه‌ی خلیج‌فارس ازجمله عربستان سعودی، به گسترش فعالیت‌های خود پرداختند و اذهان عمومی جامعه را آکنده از بنیادگرایی و واپس‌گرایی نمودند.

    ابراهیم حسین‌بر

    info@estoun.org - hosseinbor@live.com

    منبع: استون


    این مطلب تا کنون 5 بار بازدید شده است.
    منبع
    برچسب ها : بلوچستان ,دیوبندی ,انگلیسی‌ها ,مدارس ,همین ,گسترش ,نشین ایران ,همین اثنا ,آسیا یادکرده‌اند ,مردم بلوچ ,استان سیستان ,حنفی تبدیل گردید ,
    دستاوردهای مکتب دیوبندی در بلوچستان

تبلیغات


    محل نمایش تبلیغات شما

پربازدیدترین مطالب

آمار

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

آخرین کلمات جستجو شده